Pareko egiten gaituen bidea
Material didaktikoa lehen hezkuntza eta heziketa berezia

Suma Metodologia

Deskargatu PDF formatuan

ONCE Gizarte Taldeko Eskola Lehiaketaren 38. edizioak planteatzen du proposamen didaktiko bat zein oinarritzen den SUMA metodologian.

Metodologia hau, ONCE Gizarte Taldeak diseinatu duena, irakasleentzat garatu dute, DUA (Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsala) irakaskuntza ereduko adituek, esaterako Antonio Marquez Ordoñezek (irakaslea Pedagogia Inklusiboan) eta Murtziako Unibertsitateko Gizarte Inklusioaren eta Trebetasun ez Kognitiboen Katedrak.

Eskema xume, bizipen izaerako eta, batez ere, parte hartzaile batean oinarritzen da, zeinetan proposatzen zaion ikasleriari bere inguruko gizartearen eraldaketan sebjektu aktiboaren papera betetzea.

Helburua BATZEA izanik, barne hartu edo erantsi terminoen sinonimo bezala, didaktika batzuk planteatuko dira, helburu dutenak amaiera produktu bat lortzea zeinek kontatuko duen ikasgelako ikasle guztien parte hartzearekin. Horregatik, SUMA metodologiak ikasgeletako eredu inklusiboa optimizatzen du, Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsalaren printzipioekin elikatuz.

Metodologia hau planifikatu da oinarritzat hartuz SCAMPER proposamenak eta Bloomen prozesu kognitiboak, eskemakoa bezalako prozesu bat jarraituz:

Esquema del proceso anterior (descripción textual a continuación)

Eskemaren hitzez-hitzezko deskribapena 1:

Eskema kontzeptuala da eta lotzen ditu ideiak sortzeko teknika sortzailea, SCAMPER, eta metodologia didaktikoa, BLOOMEN TAXONOMIA, ONCE Eskola Lehiaketako 38. ediziorako garatuarekin, SUMA METODOLOGIA.

Ezkerreko zutabean deskribatzen da SCAMPER teknika. Kontzeptuen eta ideien sorrerarako prozesuaren akronimo bat da: S, ordeztekoa; C, konbinatzekoa; A, egokitzekoa; M, aldatzekoa; P, beste erabilera batzuetra eramatekoa, E, ezabatzekoa eta R, berrantolatzekoa.

Eskemaren erdiko zutabean, zerrendatzen dira Bloomen Taxonomiaren faseak: Ezagutu eta oroitu; Aplikatu, Aztertu, Ebaluatu eta Sortu.

Eskemaren eskuineko zutabean, biltzen dira, aurrekoekin lerrokatuta, SUMA metodologiaren faseak: 1. Pertzibitu eta Oroitu; 2. Hausnartu eta Ebaluatu; 3. Ulertu eta Aztertu; 4. Biderkatu eta Sortu.

Aldi berean, SUMA metodologiaren lau fase hauek ondorengo deskribapenekin azaltzen dira:

  1. Lehentasunen Jomuga eta auto-ebaluaketarako Testa. Oinarrizko maila ezagutzeko ikasleen konpromiso maila, haien kezkak, aldatu nahi luketena.
  2. Bestearen tokian jarri, beste errealitate batzuk ulertu, beste irtenbide batzuk aztertu.
  3. Aukera edo irtenbide berritzaileak zein egoera edo esparrua aldatzeko lagungarriak izango diren.
  4. Egoera edo esparrua aldatzen eta hobetzen laguntzen duten neurriak.

Azkenik, eskema kontzeptual hau testu laburbilduarekin amaitzen da, ondorio modura: itzulera positiboa zure ingurunean: Partaidetza lana. zalantzan jarri zure ingurunea eta definitu zure tokia munduan: Biderkaketa. Biderkatu ekintzak zeinekin aldaketaren helburua garatuz joango den.

Eskemaren hitzez-hitzeko deskribapenaren amaiera.

Lau fase nagusiak honako hauek dira:

Pertzibitu

Fase honetan bi alderdi fusionatzen dira:

  • Hasierako erronka baten planteamendua zeinek ikasleria bultzatuko duen bere gizarte errealitatearen eraldaketara. Funtsezkoa da ikasleriak jakitea aurretiaz bere aldetik zer espero dugun: bere inguruko gizartea hobetzeko aldaketaren agente bihurtzea. Ikasleak jabetzea errealitatea eraldatu ahal dutela hobeagotzeko, aldaketa horietan parte hartzaile bihurtzea eta gizarte parte hartzearen toki batean ezartzea, SUMA metodologia honen gidalerroetako bat da. Baina, horrez gainera, DUA-ren konpromisoaren printzipioa jarraituz, erronka hau desafio ireki bat da, zeinetan ikasleria izango den zer egin eta zertarako erabakitzen duena. Horrela bermatuko dugu agente eraldatzailearen paper aktibo horretan askotariko motibazioak eta interesak barne hartzen direla.
  • Esperientzia propioaren aktibazioa, ikasleak eraldatu behar duen gizarte errealitate horren gainean ezagutzen duenaren inguruan, zeinek eramango duen hasierako erronka lortzera. Aurretiazko esperientzia horiek pertzepzio ezberdinen bitartez proposatzen dira, zabalik mantenduz sentipen mota orotara, esaterako entzumenezkoa, ikusmenezkoa, ukimenezkoa, etab., beraz, ikasle ororen parte hartzeari ateak zabaltzen dizkio, bere potentzial garatuena edozein dela ere. Baina aurretiazko ezagutzen aktibazio hori zaila gerta liteke esperientzia mugatuak dituzten ikasleentzat, edo haiek oroitzeko zaltasunak dituztenentzat. Horregatik, fase honetan, oroitzapena modu kolektibo hala nola pertsonalizatu batean planteatu behar da, banakako esperientziek gabezia kolektiboak babestu ditzaten, adibideak eta egoerak proposatzea ahaztu gabe, ikasleria eraman dezaten erronka gainditzera aurretiazko beharrezko ezagutzekin.

Lehenengo faseko bi elementu hauekin, ikasleriak landuko ditu oroitzapeneko eta ezagutzarako prozesu kognitibotan oinerritutako jarduerak, dagoeneko 1956an Benjamín Bloomek proposatzen zizkigunak. Lau fasetan zehar, Bloomen prozesu kognitibo guztiak aztertuko dituzte, euren amaiera produktuak lortu arte.

Faseak ONCE gizarte taldearen ibilbideko koloreekin irudikatuko dira, eta horregatik, pertzibitu ahal izateko fase hau berdez janzten da, hasierako eraldaketarako erronka hori irudikatuz.

Hausnartu

Bigarren fase honetan pentsamenduaren kultura oinarri duen lanaren inguruko edukia nagusitzen da, zeinetan ikasle guztiak gonbidatuko diren beste pertsona batzuen tokian jartzeko pentsamendu kritiko bat egitera, asmoa haien errealitatea hobetzea izanik. Ikasle bakoitzak gizarte eraldaketarako proposamen zehatzak egin behar ditu, bere aurretiazko ideia propioak abiapuntu bezala hartuta, zein pertzibitzeko fasean aktibatu diren. Norbere ezagutzatik eta esperientziatik soilik proiektatu ahal da ideia pertsonalizatu bat. Horregatik, fase honetan uzten diegu ikasleei esperimentatzen, entsegua egiten eta proposatzen, irakaslearen orientabiderik gabe. "Design Thinking"ek horri esaten dio prototipoaren eraikuntza.

Horretarako gizarte adimenaren gaineko lan bat egin beharko dute, talde-lanetan oinarritua, zeinetan taldearen indarrak garatuko dituen sorkuntza eta edukien auto-eraikuntza.

Halaber fase honetan proposatutako gogoetak eramango ditu ikasleak bere buruari galdera berriak egitera, euren ikerketa-lerro propioak planifikatzera, helburutzat jarri dituzten erronkak lortzera heltzeko. Bere baliabideak bitarteko izanik, eta talde bakoitzak aktibatzea lortu dituen aurretiazko ezagutzak kontuan hartuta, bi galdera erantzungo dituzte:

  • Zer egin nahi dugu gure ingurunea hobetzeko?
  • Zer jakin behar dugu hori egin ahal izateko?

Beste behin ere, guztion parte hartzea bermatzen da, taldeko kide bakoitzaren potentzial ezberdinen BATURA produktu deibertsifikatu bat sortzera datorren heinean, bidezko parte hartze bat dela medio.

Fase honen helburua da ikasleek bere kabuz esperimentatzea ebaluaketa eta aplikazio prozesu kognitiboetan oinarritutako lanekin (Bloom). Horrela gauzatzen da Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsalaren (DUA) printzipiotako bat: ikasleriaren konpromisoa.

Oncelioren koloretako sekuentziarekin jarraituz, fase hau kolore gorriz janzten da, zeinek irudikatzen duen gizarte solidarioago eta parte hartzaileago bateranzko aurrerapausoa.

Ulertu

Norbere proposamen askeak dira, gogoeta kolektibotik sortuak, ikasleak eramango dituztenak ikertu, sakondu eta informazio kontrastatuago bat prozesatzeko beharrera, zentzua eta argudioak eraman ahal izateko hasierako proposamenetara. Fase honetan ikasleak ezagutza eskuratzen du, aztertu egiten du, jarraian bere eskema mentalen barne hartuz, horrela haren ulermenera helduz. Hori dela eta, urrats honetan, irakaslearen gida funtsezkoa da informazioaren erabilera egokia eta aplikazioa egiten jakiteko. Irakasleak estrategiak edo baliabideak erabili ahal ditu, esaterako "Visual Mapping", Antolatzaile Grafikoak, Denbora Lerroak, etab., zein informazioa kudeatzeko lagungarriak gertatuko diren.

Honek eragingo du ikasleek modu lehiakorrean lan egitea, erantzuten dituztenean honakoak bezalako galderak:

  • Zergatik behar dugu gauza berriak ikasi?
  • Nola konektatzen dira hasierako nire ideiak informazio berriarekin?
  • Zeintzuk dira erronka gainditzea lortzeko genero ezagutza berriak?

Malgutasun kognitiboa bere balio gorenean dago ikasleei irakasten zaien heinean errealitate berri batekin doitzen, euren ideiak aldatzen, hobetzen eta aberasten. Ikasten Ikasteko Konpetentzia paper nagusia betetzera heltzen da.

Fase honetan, informazioaren eskuragarritasun unibertsalak eta norbere ulermena eraikitzeko funtzio exekutiboen gainean emandako babesak, garrantzi berezia hartzen dute guztion parte hartzea bermatzeari dagokionez. Landu nahi dugun prozesu kognitiboa ulermenarena da, zentzu zabalean.

Fase honetako kolore urdinak irudikatzen du profesionaltasuna, lan iraunkorra, guztion parte hartzea.

Biderkatu

Azken urrats honetan, ikasleak dagoeneko behar den guztiarekin kontatzen du gizarte mailako eraldaketaren hasierako bere proposamenak errealitate bihurtzeko, baina orain ezagutzaren oinarri solido batekin. Bere esparruan jarduteko unea da, ikasle hiperlokalistarena, zeinek guztiontzako gizarte bat berreraikitzea bilatzen duen zerbitzurako ikaskuntzaren ikuspegitik.

Hemen proposatzen diegu ikasleei euren hasierako prototipoa zalantzan jarri dezaten, hobetu eta aberastera eraman ahal dituzten elementu haiek barne hartzeko.

Une honetan, emozioa jardueretako oinarrizko osagaia da, emozio kolektibo bat zeinek bidea ematen duten garatutako proposamenek behar adinako ekintza marjina izatea pertsona bakoitzak praktikan jartzeko saiakera egin dezan bere trebetasun ezberdinetatik abiatuta.

Fase honetan, erronka optimizatzeko eskaeren eta baliabideen aldakortasuna garrantzitsua izango da guztion partaidetza bermatuko badugu. DUA-ren III. printzipioak, ikaskuntzari dagokion adierazpenarenak protagonismoa hartzen du ikasleria guztiak bere ikaskuntza esperientziak guri jakinarazi ahal izatea bilatuz. Irakasleek produktuak aurkezteko formatu sorta zabal bat, guztion komunikaziorako eta ekintzarako zein adierazpenerako aukerak jarri behar dituzte eskura.

Era berean, sortzeko prozesu kognitiboa ikasleen auto-erregulazioaren bidez estalita geratzen da: erabakiak hartzea, itxaropenak eta sinesmen propioak, trebetasunak zein estrategiak erronkak gainditu ahal izateko…, aldi berean gauzatzen dira. Horretarako, SUMA metodologia elikatu ahal da estrategia edo teknikak direla medio, esaterako SCAMPER, alboko pentsamendua, pentsamendu sortzailea, etab.

Fase honetan kolore horiak markatzen ditu norabideak, amaiera helmugak, jasangarritasun sozialaren politika aktiboen sorrera. Aurreko guztiei zentzua ematen dien fasea, zeinek konektatzen dituen, Oncelioren burua bezala.

Ereduaren fase guztiak aztertzean hori modu globalean pertzibitu ahal izango genuke ondorengo eskeman:

Esquema de las fases del modelo (descripción textual a continuación)

Eskemaren erdigunean deskribatutako lau esaldiak markatzen dituzten bi aldagaiak dauzkagu, hau da: malgutasun kognitiboa eta sormena. Aldagai bi horiek lortzeko elementu ezberdinak erabiltzen ditugu, esaterako erresilientzia, gizarte adimena, gizarte kutsadura eta ikasleriaren ekintza zein izendatu dugun “prosumidorea: parte hartzen dute bere bizikidetzari dagokion gizarte errealitatearen eraikuntzan”. Esparru honen arabera, sekuentzia didaktikoa mugitzen da esperientzia pertsonalarekin lotutako adibidetatik, sorkuntza edukien auto-eraikuntza aurretiazko esperientzia abiapuntu bezala hartuta; informazio eta ezagutza beharren identifikazioa eta sorkuntza eskuratutako gaitasun eta ezagutza propiotatik abiatuta.

Eskema hau guztia inguratuz, metodologia eta lan-estrategia ezberdinak aurkezten dira zein osatzera datozen SUMA metodologia: ikaskuntza leihakorra, zerbitzura bideratutako ikaskuntza, DUA ikuspegia, Visual Mapping, Design Thinking, Bloom-en taxonomia, ikasten ikastea, SCAMPER teknika, eta pentsamendu sortzailea zein albokoa.

Ikus daitekeenez, SUMA metodologia egokia gertatzen da edozein hezkuntzaren etapan, zeren aplika daiteke gure curriculoan barne hartutako gai ugariren aurrean, zein ekarrita dauden nagusiki Gizarte eta /edo Natura alorretatik. Hala ere, esparruak modu integratuan landu ahal izateko aukera agerikoa da.

Amaitzeko, SUMA eta DUA arteko konexioa funtsezkoa da guztion partaidetzarako, bultzatu ahal izateko egoerak zeinetan ikasleak informazioa eskuratu, eraiki eta barneratzen duen, norbere trebetasunen arabera.