Pareko egiten gaituen bidea
Material didaktikoa lehen hezkuntza eta heziketa berezia

Irakasle Gida

Deskargatu PDF formatuan

Gure erronka

Inguratzen zaituen gizartea eraldatzea.
Desgaitasuna duten pertsonen inklusioa hobetzea.
Gauzak aldatzeko duzun ahalmenaz ohartzea.

Aurreko ediziotan bezala, material didaktiko honen erabilera ez da derrigorrezkoa parte hartzeko, soilik proposamen bat da, erreminta bat zein gure ustean lagungarria izan daitekeen zure ikasleek hobeto ulertzeko edizio honetako gai sorta eta errazago lantzeko partaidetza jarduera.

Hasi aurretik, proposatzen dizugu galdeketa sinple bat baloratzeko zure ikasleek desgaitasunaren gainean duten pertzepzioa, material didaktiko honetan proposatutako dinamikak garatu aurretik.

Galdeketa eskuratu Categoría A Galdeketa eskuratu Categoría B, C y D

Lehen urratsa. Pertzibitu.

Lehen saio honetan erabiliko dugu egokitzapen bat Richthart, Church eta Morrisonek (2011) Harvardeko Zero proiekturako garatutako pentsamenduaren errutinetako batena. Hizpide dugu zehazki “3-2-1 Zubia” edo pentsamenduaren errutina, zeinek ahalbidetuko digun ikasleek desgaitasunari buruz hasiera batean dituzten ezagutzak identifikatzea, hala nola haiengan atzemandako aldaketa horri buruzko informazio berria jasotzen dutenean.

Saio hau garatzeko soilik beharko dugu 3-2-1 Zubia errutiaren antolatzaile grafikoa, gure proiektuaren lekukotasun-bideoak eta hareazko ordulari bat edo ordulari analogiko bat.

Ikasleak informatzen ditugu pentsamenduaren errutina honen helburuaren gainean, eta talde-lan bat proposatzen dugu teknika kooperatiboa jarraituz “arkatzak erdigunera”, horrela, desgaitasunarekin aurretiazko esperientziarik izan ez duten ikasleek dagoeneko eskuratuta dituzten beste gelakide batzuekin lan egin ahal izango dute. Talde bakoitzak bozeramaile bat esleituko du.

Errutina hau gauzatzeko, ikasleei eskuragarri jartzen zaie 3, 2, 1 zubia errutinaren antolatzaile grafikoa.

Saioa ondorengo moduan garatuko da:

  1. Lehenik eta behin, tarte bat hartzen dugu gogoratzeko taldean desgaitasunari buruz dakiguna. Horrela, oroimenaren kutxa zabalduko dugu gogora ekartzeko desgaitasuna duten ezagutu ditugun pertsonak, norbait ezagutu badugu, aipatu izan dizkiguten desgaitasuna duten pertsonak, edo besterik gabe gure bizitzako uneak zeinetan lesio edo istripu baten ondorioz mugikortasun, ikusmen, entzumen eta/edo komunikazio murrizketak jasan izan ditugun, desgaitasuna duten pertsonek modu kronikoan jasaten dituztenen antzekoak. Taldeko kide bakoitzak gelakideekin bere esperientziak partekatzen ditu.

    Talde bakoitzari material bat ematen zaio, Eranskina I, zeinetan aurkezten dugun hitzak eta irudiak dakartzan orri bat, lagungarria izan litekeena desgaitasuna duten gure ikasleen oroitzapenak eta itxaropenak aktibatzeko.

  2. Jarraian, ikasle bakoitzari eskatzen diogu erabiltzeko bere antolatzaile grafikoa eta idazteko nabarmenki bururatzen zaizkion hiru hitzak desgaitasunari buruz pentsatzen duenean. Lan hau banaka egiten da, nahiz eta talde-lanean aritu izan.

    Eta zer gertatzen da lekto-idazketa garatu ez duten edo beste sistema batzuen erabilera eginez komunikatzen diren ikasleekin?

    Ikasle guztien parte hartzea bermatzeko proposatzen dugu, (DUA) Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsalaren oinarrizko printzipioak kontuan hartuta, erabiltzea plantilla bat, esaterako Eranskina I, hitz edo irudi osagarriekin hornituta beharrezkoa bada, ikasle guztiek hautatu ahal ditzaten desgaitasunarekin gehien lotzen dituzten hitzak edo irudiak.

  3. Gure hiru hitzak partekatzen ditugu gelako taldearekin. Horretarako, eskatu talde bakoitzeko bozeramaileari partekatu ditzan klasearekin bere gako hitzak, bere oroitzapenak eta esperientziak azalduz.

    Irakasleak gako hitzak idatzi ahal ditu arbelean, azpimarratuz zenbat aldiz errepikatzen den gako hitz berdina eta gako hitz ezberdinen arteko konexioak.

  4. Jarraian, arkatzak erdigunera dinamika berreskuratzen dugu, eta eskatzen diegu taldeei bururatzen zaizkien bi galdera desgaitasunarekin lotutako bere esperientzietan pentsatu ondoren. Taldeak eztabaidatu eta hausnartu beharko du esperientzia horien harira sortzen zaizkien zalantzen inguruan. Gogoetaren ondoren, ikasle bakoitza zuzendu behar da bere antolatzaile grafikora bertan irudikatzeko, banaka, taldeak adostu dituen bi galderak. Erantzun-formatua bide ezberdinetatik aurkeztu ahal da: audioa, visual thinking, marrazkia, idatziz, etab. Irakasleentzat eskura jarritako erreminta guztiak erabili daitezke baina horietako batzuk ez dira eskuragarriak guztiontzat.

  5. Amaitzeko, 3-2-1 zubia errutinaren lehenengo zutabea osatzeko, eskatzen diegu talde bakoitzari hausnartzeko “Desgaitasuna izatea da antzekoa …” esaldia amaitzea ahalbidetzen duen metafora edo analogia baten gainean. Hausnarketa kolektibo honen ondoren, ikasle bakoitza zuzendu behar da bere antolatzaile grafikora eta banaka irudikatu behar du bere erantzuna. Erantzun formatua bide ezberdinetatik aurkeztu ahal da: audio, visual thinking, marrazkia, idatziz, etab.

  6. Partekatzen ditugu, 3. ataleko dinamika berdina jarraituz, galderak eta, jarraian, metaforak, ikasleek proposatu dituztenak.

“3-2-1” zubiaren lehenengo zutabea osatu ondoren, ONCE Gizarte Taldearen lekukotasun-bideoak proiektatzen ditugu. Ikus-entzunezko pieza hauek desgaitasuna duten pertsonen errealitatea islatzen dute lau arlo giltzetako bakoitzean: Aisia, Hezkuntza, Enplegua eta Eskuragarritasun Unibertsala.

Lehenengo saioaren iraupena 45 minutu ingurukoa da.

Bigarren urratsa. Hausnartu.

Bigarren saioaren helburua da ikasleek proiektuaren xedea edo erronka ezagutzea, hala nola aztertutako lau arloetan inklusioaren hobekuntzarako estrategia edo modu ezberdinen gaineko hausnarketaren ondoren, lehenengo proposamenak egitea.

Horretarako, proposatzen dugu klasea antzeko tamainako lau taldetan banatzea. Talde hauetako bakoitza hasiera batean espezializatuko da proposamen edo ideien sorreran, desgaitasuna duten pertsonen inklusioa hobetzeko arlo edo esparru zehatz batean. Hala ere, talde guztiek aztertuko dituzte arlo edo esparru horiek.

Gure gomendioa da taldeak aurretiaz eratzea, heterogeneotasun maila minimo batekin, barne hartuz ikasteko zailtasunak, heziketaren eta nortasunaren behar bereziak, etab. Jokabide honek ekiditen du ikasketa profil hauetako ikasleak agian bere gelakideen aldetik hautatuak ez izatea gainerako ikasleak bezala, taldeak askatasunez eratzeko aukera ematen diegunean.

Bigarren saioko dinamika honakoa da:

  1. Hasteko talde bakoitzari arlo bat esleitzen diogu.

  2. Kontaketa labur hauek irakurtzen ditugu, arlo ezberdinetan aplikatzen direnak, lantzen ari garen problematika ulertu dezaten laguntzeko:

    Arlorako proposatutako kontakizun laburrak aisia:

    Pedro kanporakoia eta oso alaia da baina halaber gorra da. Pedrok biziki atsegin du bere lagunekin ezkutaketan jolastea, baina ez du entzuten deitzen diotenean.

    Juan itsua da eta biziki atsegin du bere lagunekin jolastea jolasaldian. Anak, Juanen lagunak, ziurtatu nahi du Juanek bere lagunekin futbolean eta egunero elkarrekin partekatzen dituzten kiroletan jolastu ahal duela.

    Anak gurpil-aulki bat erabiltzen du lekualdatzeko. bere gurasoekin autoz joaten den bakoitzean, parke bat ikusten badu kulunketan dabiltzan haurrei begira geratzen da. Anak irrikaz dago kulunka batera igotzeko.

    Ana altua da eta autismoa du. Anak ezin du kudeatu minutu batetik gorako itxaronaldi bat. Itxaronaldia gehiago luzatzen denean, antsietatea handitzen zaio eta joan egiten da. Anak ezin izan die inoiz bere gutuna entregatu Errege Magoei, ez duelako beste haur guztiek duten itxaroteko gaitasuna.

    Arlorako proposatutako kontakizun laburrak hezkuntza:

    Antoniok ez du galtzen saskibaloiko selekzioaren partidu bakar bat. Oso gogoko du larunbatero bere lagunekin jolastera joatea. Antoniok gurpil-aulki bat erabiltzen du lekualdatzeko. bere gurasoak kezkatuta daude zeren ez dakite bere institutu berria egokituta dagoen Antoniok praktikatu ahal izateko heziketa fisikoa bere gelakideekin.

    Juanek gogoko du sukaldaritza txikitatik. Bere gurasoek errezetak prestatzen zizkioten, banan-banako irudiekin, zeren Juanek hitz gutxi esaten ditu eta gehienbat irudiak erabiltzen ditu komunikatzeko. Juanek sukalde batean egin nahi du lana eta, horretarako, lanbide heziketako modulu bat ikasi nahi du.

    Luciak diseinua maite du. Lanbide heziketa ikasi nahi du, arropa diseinatzaile bezala lan egin ahal izateko. Lucia gorra da. Ez daki ikasi nahi duen modulua egokituta dagoen.

    Antoniok ikusmen desgaitasuna du. Objektuak bereizi ditzake oso hurbil dituenean. Antonio irrikaz dago bere eskola berrira joateko. Bere gurasoek eskatu dute ikasturtea hasi aurretik bere irakaslearekin hitz egiteko aukera ziurtatzeko Antoniok bere gelakideen ikasteko aukera berdinak izango dituela.

    Valeria zaratarekiko sentibera da. Gainerako ikasleek klasean bere aulkiak eta mahaiak mugitzen dituztenean, Valeriak mina sentitzen du, enbarazua baino gehiago, zaratagatik. Klasetik atera behar izaten du, bere onera etortzeko toki lasai baten bila. Gauza bera gertatzen zaio egunero ikasleei jolasaldiaren hasiera eta amaiera abisatzeko jotzen duen sirenarekin.

    Arlorako proposatutako kontakizun laburrak eskuragarritasun unibertsala:

    Ildek biziki atsegin du bere hirian barrena paseatzea. Ildek autismoa du eta irudien bitartez komunikatzen da. Hala ere, hiriko eraikin guztiak berdinak iruditzen zaizkio. Inoiz ez daki non dagoen museoa, edo zinema, edo liburutegia, bere gurasoek eramaten duten arte, zeren eraikin bakar bateko atetan ez dira ageri ulertzen dituen irudiak.

    Piktograman zinema areto bat azaltzen da, zenbakidun eserlekuekin, eta pantailan, eszena baten proiekzioa zeinetan elkar besarkatzen ari den bikote bat ikusten den.
    Piktograman eraikin instituzional baten marrazkia azaltzen da, museo bat.

    Juan oso futbolzalea da. Ez du galdu nahi bere taldearen partidu bakar bat. Juan gurpil-aulki batean lekualdatzen da. Juan eta bere lagunak denboraldia hasi aurretik biltzen dira Juanekin bere taldearen futbol zelaira joateko edo gainerako taldeena bisitatzeko, hark topa ditzakeen zailtasunak aurreikusteko.

    Gutxi geratzen da Mariaren klaseko ikasketa bidaiarako. Bera joateko irrikaz dago, baina jakin nahi du gertatzen den guztia ulertu eta parte hartu ahal izango duen. Maria gorra da eta zeinu-hizkuntza erabiltzen du komunikatzeko.

    Arlorako proposatutako kontakizun laburrak enplegua:

    Pedro informatikoa da. Programazioa atsegin du. Pedro itsua da. Enpresa ospetsu bat Pedro kontratatzeko asmotan dabil. Euren nahia da Pedrok lana eroso egitea eta enpresan ongi etorria sentitzea.

    Mariok autismoa du eta, autismoa duten gazte asko bezala, oso trebea da irudiak sailkatzeko edo kode informatikoetan akatsak atzemateko. Mariok lana egin nahi du, soldata bat eta independentzia izateko, edozein gaztek bezala. Mariori gurasoek lagundu egiten diote lan egiteko aukera emango dion enpresa baten bilaketan.

    Ana hautatua izan da hiriaren erdiguneko abokatuen bulego batean praktikak egiteko. Ana gurpil-aulkian lekualdatzen da. Ana urduri dago zeren ez daki abokatuen bulegoa egokituta ote dagoen berak lan egin, komunera joan etab. egin ahal izateko.

  3. Klaseko mahaien banaketa aldatu egingo da, helburua izanik lau lan-esparru edo zentro handi egotea, aulkirik gabeko mahi batekin edo gehiagorekin. Lan-esparru horietako bakoitzean Kraft paperaren zati handi bat jarriko dugu. Kraft paper zati bakoitzaren erdigunean idatzita izango dugu:

    “Zeintzuk dira zure ideiak edo pentsamenduak gure komunitateko desgaitasuna duten pertsonen aisialdian inklusioa nola hobetu planteatzerakoan?”

    Kasu honetan, eskatzen diogu aisialdian espezializatutako taldeari galdera honi erantzuteko, pentsatuz bere testuinguru hurbilenean: auzoa, herria, eskola, etab. Konexioa bilatzen dugu bere eguneroko errealitatearekin.

    Adibidez: Joko inklusiboen klub bat sortzea udalerriko gaztetxean.

  4. Talde bakoitzari kolore berdineko errotulagailuak esleitzen dizkiogu, jakin ahal izan dezagun talde bakoitzak zer idatzi duen lantegi bakoitzean.

  5. Talde bakoitzak kontatuko du 7-10 minuturekin arlo hori identifikatzera datozen proposamen, ideia, pentsamendu guztiak idazteko.

    Eta zer gertatzen da lekto-idazketa garatu ez duten ikasleekin edo beste sistema batzuen bitartez komunikatzen direnekin?

    Ikasle guztien parte hartzea bermatzeko, erabilitako komunikazio sistemak alde batera utzita, gure proposamena da erabiltzea Padlet plataforma, Kraft paperaren ordez. Padlet adierazpen formatu ezberdinak eskaintzera dator, esaterako audioak, marrazki artxiboak, bideoak, estekak, etab. Asmoa litzateke sortzea lau Padlet, arlo bakoitzeko bat, horrela taldeen ardatza izanik Padlet.

  6. Adostutako 7-10 minutuak iragaitean, talde espezializatu bakoitzak gainerako lantegiak bisitatzen ditu, ordulariaren orratzen noranzkoan mugituz. Horrela, talde bakoitzak aurrekoaren lanaren gainean eraikitzen du, garrantzitsuenak iruditzen zaizkien ideiak azpimarratuz eta talde espezializatuek hasieratik planteatuta dituztenekiko ideia berriak gehituz.

  7. Taldeek txandakatuz jarraitzen dute 7-10 minutuz behin talde bakoitza lau lantegietatik pasatu den arte.

  8. Talde espezializatu bakoitza bere arloko Kraft papera dagoen tokira itzultzen da eta gainerako gelakideek egin dituzten ekarpenen irakurketa partekatu bat egiten du. Une horretan, hautatu behar dute hoberena iruditzen zaien proposamena.

  9. Jarraian, guztiok lantegietako baten inguruan jartzen gara eta hautatutako proposamena partekatzen dugu ozenki. Une horretan, irakasleak klase osoari egiten dio ondorengo galdera:

    Zer jakin behar dugu proposamen hau praktikara eraman ahal izateko?

    Galdera honi erantzuteko, ideia-jasa bat planteatzen dugu “hitzen lainoa” irakasle bakoitza arbel batean, edo formatu digitalean idazten joan ahal dena. Erantzun hauek irakasle bakoitzak antolatuko ditu, eta bihurtuko ditu kontzeptuen zerrenda bat zein ezagutu beharko dugun, eta III. faserako lanaren oinarria izango den

    Gogoeta, debatea, ideien eta proposamenen konexioa egiteko unea da, bereziki bilatuz ikasleek uler dezatela euren proposamena errealitate bihurtu ahal izateko zein informazio behar duten.

    Ikasleek idatzitako Kraft paperak, edo gure Padlet, hirugarren urratserako oinarrizko informazioaren atala dira.

Hirugarren urratsa. Ulertu.

Lehen atala:

Irakasleak arlo bakoitzari dagozkion errekurtso informatiko gehigarriak eskuratuta izango ditu aurreko urratsean ikasleek nabarmendutako proposamen eta beharretatik abiatuta (Kraft edo Padlet).

Jarraian errekurtso berriak partekatuko ditu talde espezializatu bakoitzarekin, azpimarratuz errekurtso hauek bilatu dituela eurak aurretiazko saioan nabarmendutako informazio beharrak estaltzeko. Egokia litzateke ikasleek sarbide izatea une honetan editatutako errekurtsoetara (egunkariak, aldizkariak, etab.) eta/edo digitalak Interneterako sarbidearekin, irakaslearen aurre-selekzioaren arabera, errekurtso eta informazio gehigarriak bila ditzaten.

Kontuan hartuta “ezagutu behar ditugun kontzeptuen zerrenda”, talde bakoitzak sintesi bat egingo du kontzeptu bakoitzerako aurkitutako informazioarena.

Informazio gehigarri modura, dagoeneko garatutako proiektuak erantsi ahal dira (ONCE Gizarte Taldearenak edo beste erakunde batzuenak) lagungarriak izan daitezen emandako informazioa konektatzeko orduan IV. fasean egin beharko duten lanarekin.

Sintesi lanarekin amaitzean, talde handian baterako-lana egiten da, aurkitutako informazioaren laburpen bat eginez.

Bigarren atala:

Informazioa dagoeneko prozesatu dutenean, 3-2-1 zubia errutinara itzultzen gara eta zubiaren bigarren zutabea finkatzen dugu. Horretarako, erabiliko dugu honako dinamika:

  1. Arkatzak erdigunean jartzeko teknikara itzuliz, talde bakoitzari eskatzen diogu berriro hausnartu dezan indar handienarekin burura datozkion hiru hitzen gainean, desgaitasunari buruz pentsatzen duenean. Egin dutenean, ikasle bakoitza, banakako moduan, zuzentzen da bere antolatzaile grafikora eta bere atzeko aldetik, alegia, oraindik erabili ez denetik, hiru hitz horiek irudikatu ditzala.

    Eta zer gertatzen da lekto-idazketa garatu ez duten ikasleekin edo beste sistema batzuk erabiliz komunikatzen direnekin?

    Zubiaren lehenengo zutabearekin egin genuen bezala, eta ikasle guztien parte hartzea bermatzeko, proposatzen dugu plantilla bat erabiltzea, esaterako Eranskina I , hitz eta irudi gehigarriekin aberastuta, ikasle guztiek hautatu ahal izan ditzaten orain desgaitasunarekin gehien lotzen dituzten hiru hitzak edo irudiak.

    Era berean, sortu dezakegu Padlet kolektibo bat zeinetan behar duten ikasle haiek adierazpenerako aukera izango duten audioa, marrazki artxiboak, bideoak, estekak, etab. direla medio.

  2. Lan-dinamika berdinarekin jarraitzen dugu, eta orain prestatu bururatzen zaizkizuen bi galderak desgaitasunean pentsatzean bururatzen zaizkizuenak.

  3. Amaitzeko, eskatzen diegu osatzea metafora edo analogia ahalbidetuko duena amaitzea “Desgaitasuna izatea antzekoa da …” esaldia.

  4. Lehen saioko gure hitzak, galderak eta analogiak alderatzen ditugu orain idatzi ditugunekin. Boluntarioak eskatzen ditugu partekatzeko bere “zubia” bere kideekin eta hausnartzeko guztion artean zer ikasi dugun proiektu honekin.

Hirugarren atala:

Taldeak arloetako bat hautatzen du ikasle guztiek oinarritzat hartuko duten hura bezala, irtenbide inklusiboak proposatuz laugarren eta amaiera etapan. Horretarako, ikasle bakoitzari bi boto ematen dizkiogu eta gehiengoaren araua aplikatzen dugu arloa hautatzeko.

Gomendatzen dugu taldean hausnartzea ekarpen esanguratsu bat egiteko aukeren inguruan desgaitasuna duten pertsonen inklusioaren hobekuntzan boto gehien jasotzen dituzten esparruetan, "berdinketa urratzen" laguntzeko eta guztiak hautaketarekin erosoago sentitzeko.

Era berean, naturala dirudi, Lehen Mailako ikasleen kasuan, hezkuntza eta aisialdia esparruak, eta jarraian eskuragarritasun unibertsala, hurbilenak direla euren interes eta jakin-minetarako eta, ondorioz, ekarpen esanguratsuenak egiteko bidea ematen dutenak.

Laugarren urratsa. Biderkatu.

Azken urrats honetan ikasleek ideia zehatzak planteatzen dituzte bere ingurunea inklusiboagoa izateko. Horretarako jarraituko ditugu honako atalak:

Lehen atala:

  1. Arloa hautatu ondoren zeinetan amaiera proposamena garatuko den, beste behin ere irakurriko dugu arlo honetarako II. fasean hautatutako proposamena, eta ezagutu behar ditugun kontzeptuen zerrenda, zeinek arlo horrekin lotura duten.

  2. Ikasleei azaltzen diegu II. faseko hasierako proposamena hobetzen saiatuko garela, ideia sortzaile berriak proposatuz, dagoeneko horretarako beharrezko informazioarekin kontatzen dugunean. Horretarako oinarrituko gara SCAMPER teknikan. Lehen Mailako ikasleentzat sinplifikatzea proposatzen dugu. Ikasleen prozesamendu kognitiboarekin doitzeko, teknika sinplifikatu ahal dugu soilik landuz honako hitzak: ORDEZTU, ERANTSI, KONBINATU eta ALDATU.

    Ikasleek teknika honekin lehenengo kontaktu bat izan dezan, adibide kolektibo bat planteatu ahal da, ohiko produkturen batekin. Produktu honetan aldaketak proposatzen dituzte jarraituz honako ideiak: ORDEZTU, ERANTSI, KONBINATU eta ALDATU.

  3. Klasea banatzen dugu 4 talde heterogeneotan. Talde bakoitzak lau kontzeptu hauetako bat lantzen du. Kasu honetan lau talde eratuko lirateke.

  4. Talde bakoitzak ideia berriak sortu behar ditu esleitutako hitzaren arabera. Epe malgu bat ematen zaie bere gaitasunen arabera. Ideia guztiak onartzen dira, zentzugabeak izan arren.

  5. Talde bakoitzak bateratze-lana egiten du sortutako ideiekin. Guztion artean, irakaslearen laguntzarekin, erabakitzen dugu zeintzuk diren ideia berritzaileenak, gure tokiko esparruan praktikan jarri ahal direnak.

  6. Sortutako ideiekin, amaiera formatua ematen diogu gure zerbitzu produktuari irakaslearen laguntzarekin.

Bigarren atala:

Gure proposamenaren diseinua kartel formatuan. Lehiaketa honetan emandako hainbat adierazpen jarraituz, ikasleek euren ideia eraldatu beharko dute lehiaketara aurkezteko moduko formatu batean. Gomendatzen da estilo zehatz bat proposatzea zeinetan ikasle guztiek ekarpenak egin ahal dituzten euren gaitasunen arabera.

Hirugarren atala:

Hautatutako proposamena barreiatu ikastetxeko hezkuntza komunitatearen artean horretarako erabili ahal izanik ikastetxeko bloga, baldin badago, familientzako zirkular bat, proiektua eta hautatutako proposamena jakitera emateko emailaren bidalketa komunitateko desgaitasuna duten pertsonen elkarte batera edo gehiagotara, etab.